Khoảng trời mới

Khoảng trời mới

          Trước đây, mỗi lần từ thành phố Hồ Chí Minh về Nhơn Trạch qua ngả Cát Lái, tôi thường khó chịu vì cảnh kẹt xe trầm trọng trên con đường gần bến phà. Khi người ta không còn thảnh thơi nhìn ngắm thiên nhiên tươi đẹp với trời mây sông nước thì dường như cái nhìn của người ta cũng trở nên xét nét hơn! Dù trước mắt là khung cảnh biểu hiện cả một nhịp sống hối hả, phát triển, phồn vinh! Những chiếc xe đầu kéo với những container cồng kềnh như những hung thần nối đuôi nhau từ cảng Cát Lái đi ra chật cả đường. Dòng chữ Logistics sừng sững nơi bến cảng làm lóa cả mắt người đang say nắng vì chờ đợi nhích từng vòng bánh xe.Chắc là kẹt xe vì phải làm thủ tục Hải Quan. Nghe đến Hải Quan, thuế má là người ta thường liên tưởng đến nhiều biểu hiện tiêu cực, những gương mặt lạnh lùng.

          Thế nhưng, qua chuyến đi thực tế sáng tác do Hội Văn học Nghệ thuật tổ chức cho một đoàn văn nghệ sĩ tham quan tìm hiểu về Hải Quan Đồng Nai ngày 10 và 11/3/2017 vừa qua, tôi đã được mở ra cả mộtkhoảng trời mới!

          Ngay buổi sáng đầu tiên đến thăm Trụ sở Cục Hải quan Đồng Nai, tôi đã được biết thêm nhiều điều thực sự rất thú vị.

         Tôi thường có thói quen tham khảo thông tin trên Internet về nơi mình sẽ đến. Tôi đã xem các tin tức, hình ảnh trên Website của cục Hải quan Đồng Nai. Hoạt động của ngành này thật phong phú, có những hoạt động rất nhân văn như hội nghị đối thoại với doanh nghiệp, hoặc thiết thực như tìm hiều về tiêu chí ISO mới, VTIP, E. Customs V5...

          Cục trưởng Hải quan Đồng Nai Lê Văn Danh đã ân cần tặng mỗi người trong đoàn chúng tôi một tập sách “Cục Hải quan Đồng Nai - Dong Nai Customs”. Tập sách in song ngữ Anh Việt, trình bày mỹ thuật với hình ảnh đẹp, các biểu đồ màu sắc số liệu rõ ràng. Tôi tò mò đọc kỹ từng trang và thấy ngợp với nhiều điều quá mới mẻ. Đúng là ‘‘Đi một ngày đàng, học một sàng khôn". Kiến thức về Hải quan của tôi chỉ có hai từ: kiểm hàng, thu thuế. Đọc tập sách này, sau đó nghe Cục trưởng Lê Văn Danh giới thiệu thêm, rồi đích thân Cục trưởng đưa đi tham quan các phòng, tôi thấy mình giống như “Ẽch ngồi đáy giếng".

          Đúng là có kiểm hàng, thu thuế, nhưng hai hoạt động này trong thời đại khoa học kỹ thuật công nghệ cao đã có nhiều cải cách, hiện đại hóa. Mọi thứ đều online nhanh chóng, để thực hiện theo tinh thần câu Slogan của Hải quan Đồng Nai: “Chuyên nghiệp - Minh bạch - Hiệu quả”. Riêng phòng xử lý dữ liệu với một loạt máy tính IBM hoạt động 24/24 đủ cho thấy tính hiện đại, chuyên nghiệp ấy. Các thủ tục thông quan điện tử đã tích cực làm giảm tối đa các tủ đựng hồ sơ, và làm giảm tối đa thời gian kê khai của các doanh nghiệp, từ đó, làm tăng tối đa tiện ích cho doanh nghiệp. Như làm một tờ khai luồng xanh chỉ mất 3 giây!

          Rời trụ sở Hải Quan, chúng tôi được hướng dẫn đi tham quan Cảng Đồng Nai. Lần đầu tiên được vào trong một bến cảng nên tôi rất háo hức. Mỗi lần kẹt xe ở bến phà Cát Lái tôi đã từng nhìn ngắm Cảng Cát Lái từ xa. Mỗi lần đi qua Thành Tuy Hạ, tôi cũng đều dừng chân chốc lát để nhìn ngắm bến cảng với những chiếc tàu neo đậu. Nhưng chỉ nhìn vậy thôi, đâu ai cho phép một người không nhiệm vụ vào bên trong cảng!

          Bây giờ, được đứng bên trong cảng Đồng Nai, tôi mới được “mục sở thị” cách đưa container hàng hóa lên xe đầu kéo. Bến cảng rất rộng, có lẽ đủ sức chứa đến hàng ngàn container 40 feet. Gần trưa, ánh nắng rực rỡ chiếu xuống, chiếc cần cẩu lớn mạnh mẽ nâng container lên cao, gió từ sông thổi vào tạo đa chiều cho không gian thêm đẹp. Tôi nhớ đoạn Video clip giới thiệu về hệ thống cảng ở Đồng Nai. Cảng Gò Dầu đón tàu trọng tải trên 30.000 DWT. Còn ở quê tôi, những đoạn sông Lòng Tàu, Đồng Tranh, Thị Vải, Phước An cũng đã nằm trong một dự án bến cảng đầy tiềm lực kinh tế.

          Rời bến cảng Đồng Nai, chúng tôi được hướng dẫn đến địa điểm thông quan nội địa ICD Tân Cảng - Long Bình để “chiêm ngưỡng” máy soi Container hiện đại nhất Việt Nam do Tổng cục Hải quan đầu tư. Máy có thể soi xuyên qua một bề dày kim loại khoảng ba tấc nên dễ dàng “thấu suốt tận tâm can” một chiếc Container. Xưa, muốn kiểm hàng phải tháo dỡ cả Container, xem xét, sau đó lại chất hàng hóa trở lại, mất rất nhiều thời gian. Nay chỉ cần vài phút. Chiếc Container sẽ được chạy qua khu vực thiết kế quy định, có kết nối với hệ thống máy tính trong văn phòng. Xe vừa lăn bánh là hình ảnh trong lòng xe hiển thị ngay lên màn hình vi tính, trong suốt, rõ ràng. Chuyên viên nếu nhìn thấy điểm đen nào nghi ngờ có thể phóng to chỗ ấy lên để quan sát cho kỹ. Máy soi này tựa như “mắt thần”, không điều gì có thể giấu diếm được! Nhờ hệ thống máy soi cực kỳ hiện đại này, công việc kiểm hàng diễn ra thật nhanh chóng, làm lợi rất nhiều cho cả cán bộ Hải quan và doanh nghiệp về mặt thời gian.

          Thêm một điều mới tôi đã “ngộ” ra trong chuyến đi thực tế sáng tác là hình ảnh của những cán bộ nhân viên Hải quan. Tôi đã từng hình dung họ như những người đăm chiêu, lạnh lùng, vì họ phải tiếp xúc với bao nhiêu hồ sơ, con số mỗi ngày. Thế nhưng, thực tế cho thấy tôi đã lầm to. Những người tôi gặp gỡ, những người tôi thoáng nhìn, trên những chặng đường tôi qua, đều hết sức dễ mến.

          Cục trưởng Lê Văn Danh tuy nét mặt có vẻ nghiêm nghị, nhưng lại là một người chu đáo, ân cần, phong cách làm việc rất khoa học. Ông đã nhiệt tình trao cho mỗi thành viên trong đoàn chúng tôi một tập sách hướng dẫn về Hải Quan và một danh thiếp của Ông, để nếu cần biết thêm thông tin gì có thể liên lạc trực tiếp với Cục trưởng. Cách ông đích thân dẫn đoàn chúng tôi đi tham quan, đích thân giới thiệu về các phòng làm việc, hội trường, nhà ăn của nhân viên, của khách VIP, phòng lưu trữ hồ sơ, phòng máy IBM chứng tỏ ông rất tận tụy trong công việc, rất khoa học trong quản lý, rất am hiểu từng chuyên ngành, có lẽ ông cũng yêu thơ văn. Trong hội trường còn treo trang trọng một bài thơ viết về Hải quan Đồng Nai của tác giả Trương Quang Được, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan. Và chắc hẳn ông cũng chuộng mỹ thuật, yêu thiên nhiên. Màu xanh mát dịu của những hàng cây trong trụ sở, cách bài trí, trang hoàng các phòng, cách thiết kế các tài liệu... chứng tỏ điều đó. Tấm ảnh ông chụp chung với đoàn văn nghệ sĩ Đồng Nai đã được cẩn thận nhân bản, phóng to, lộng kiếng để tặng cho từng thành viên trong đoàn tạo cho chúng tôi một ấn tượng rất tốt về vị lãnh đạo quan tâm đến từng việc nhỏ với một tấm lòng hào hiệp.

          Chính cục trưởng Lê Văn Danh cho chúng tôi biết, cán bộ Hải quan dưới quyền ông được tuyển chọn kỹ với những tiêu chí khá khắt khe: Tốt nghiệp đại học chính quy, giỏi ngoại ngữ, công nghệ thông tin, và thường xuyên phải học hỏi nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Đó cũng là yêu cầu chung cho tất cả mọi ngành khi Đồng Nai bước vào thời kỳ hội nhập toàn cầu với những bước đổi mới mạnh mẽ. Tôi nhớ các đồng nghiệp trong ngành Giáo dục của tôi, họ cũng phải nỗ lực không ngừng để tiến kịp thời đại. Từ giáo án viết tay chuyển sang giáo án điện tử. Từ dạy học với giáo án powerpoint trên màn hình trình chiếu thông thường đến dạy học với giáo án flipcharts trên bảng tương tác thông minh. Từ trình độ từ cử nhân phải phấn đấu để học lên thạc sĩ, tiến sĩ... Ngành Hải quan cũng vậy. Ai cũng phải học để làm chủ công nghệ mới, tạo uy tín, sức thuyết phục trước các đối tác, nhất là khi đối tác là doanh nghiệp nước ngoài. Có ba cán bộ đang được cử đi học nâng cao về Logistics để chuẩn bị cho việc điều hành sân bay quốc tế Long Thành. Những đoàn đi xúc tiến thương mại ở nhiều nước trên thế giới đều rất chuyên nghiệp nên đạt được kết quả cao, mời gọi được nhiều nhà đầu tư. Hải Quan cũng là cơ quan nhà nước đầu tiên mời công ty tư vấn nước ngoài hỗ trợ.

          Vậy nên những người chúng tôi gặp đều giỏi. Anh lái xe nâng trên bến cảng điều khiển cần trục đưa các Container hàng lên cao để chuyển sang chỗ khác. Các chuyên viên sử dụng hệ thống máy soi Container chăm chú nhìn vào màn hình vi tính... Không những giỏi, họ còn rất trẻ trung, năng động, linh hoạt, gần gũi, tích cực hòa đồng vào những sinh hoạt văn nghệ và phát huy nhiều năng khiếu, sở trường.

          Vì các cục Hải quan quản lý theo vùng, theo chuyên ngành, quy mô doanh nghiệp, không theo địa giới hành chính, nên Cục Hải quan Đồng Nai quản lý cả khu vực hai tỉnh Đồng Nai và Bình Thuận. Sau khi ghé qua Nhơn Trạch, đoàn chúng tôi thẳng hướng về thành phố biển Phan Thiết.

          Tôi nhớ thơ Xuân Diệu viết về Phan Thiết: “Tháng ba gió nam non/ Đánh cá trừ, cá trích/ Tháng sáu gió nam già/ Lắm thiều, ngân, cơm, mực...”. Xưa đi trên quốc lộ 1A, tới đây nhắm mắt cũng biết là tới Phan Thiết vì mùi nước mắm đặc trưng. Bây giờ miền đất ven biển với rất nhiều đặc sản ấy đã trở thành một thành phố du lịch hấp dẫn. Khách sạn đẹp hơn. Taxi nhiều hơn. Những điểm tham quan thông thường như Tháp Chăm có nhiều cửa hàng bán đồ lưu niệm hơn. Thêm một điểm tham quan rất đặc trưng của miền đất nhiều cồn cát là Công viên tượng cát với những công trình kiến trúc bằng cát do công  ty Vietsand mời các nghệ sĩ từ nhiều nước đến thực hiện, dựa theo cốt truyện dân gian 'Việt Nam và quốc tế, hoặc theo hình ảnh một số danh nhân.

          Sau khi tham quan trụ sở Hải quan Bình Thuận, đoàn chúng tôi cùng liên hoan giao lưu với các cán bộ Hải quan. Có những cán bộ Hải quan từ Nhơn Trạch, Long Thành, Biên Hòa được cử đi theo hướng dẫn đoàn văn nghệ sĩ và có cả những cán bộ Hải quan Bình Thuận. Buổi tối ở Phan Thiết có “gió nam non” thổi mát. Vầng trăng cận nằm lung linh tỏa sáng. Không gian ở trụ sở Hải quan Bình Thuận rộng, thoáng, được thiết kế thật lãng mạn. Đoàn văn nghệ sĩ Đồng Nai đã trình diễn những tiết mục thật hay. Tiếng kèn du dương của nhạc sĩ Đoàn Quang Trung, tiếng hát điêu luyện của nhạc sĩ Cao Hồng Sơn, Khánh Hòa, giọng ca sôi nổi trẻ trung của Bùi Chinh, Huyền Quy... Phía Hải quan cũng bộc lộ nhiều tài năng vượt trội. Tiếng hát truyền cảm của Thanh Trang, lời dẫn chương trình duyên dáng của Bích Ngọc, giọng nói dịu dàng của Thanh Bình, ngẫu hứng hát luôn một lúc năm bài thật hay của Văn Đông, múa minh họa điệu nghệ mấy anh cán bộ trẻ khác... Ra khỏi giờ làm việc, những cán bộ Hải quan ấy, người là phó chi cục, người là phó chánh văn phòng, người là phó phòng, người phụ trách đội tổng hợp, không còn tất bật với nghiệp vụ nữa, mà đã “phiêu linh” trong lời ca điệu múa, trở thành những nghệ sĩ gần gũi, thân thiện.

          Trên đường về Nhơn Trạch, tôi miên man nghĩ đến một lời hứa.

          Tôi đã từng hứa với học trò luyện thi tốt nghiệp và tuyển sinh đại học của tôi là sẽ tìm cho các em những thông tin mới về các ngành học hấp dẫn. Năm vừa qua, báo chí đưa ra nhiều số liệu về việc cử nhân thất nghiệp khiến các em hoang mang, lo lắng. Cần tìm một khoảng trời mới cho tương lai.

          Tôi sẽ giới thiệu cho các em biết thêm về công việc của ngành Hải quan, về vẻ đẹp của những người Hải quan. Ngay địa phương các em sống cũng có Chi cục Hải quan Nhơn Trạch. Chi cục này quản lý việc thông quan, khai thuế... ở các khu công nghiệp Nhơn Trạch, trong đó có các doanh nghiệp lớn mà nhiều bạn trẻ Nhơn Trạch đã đến làm việc như Hwa Seung Vina, Formosa... Ngay tại Chi cục này cũng có những cư dân Nhơn Trạch đang làm nhiều công việc khác nhau. Vì Chi cục Hải quan Nhơn Trạch luôn ưu tiên cho người địa phương, miễn là đáp ứng mọi yêu cầu đặt ra. Yêu cầu trước tiên là tốt nghiệp đại học. Có thể tốt nghiệp ngành Hải quan, cũng có thể tốt nghiệp ở một số ngành khác có liên quan đến công việc của Hải quan như Ngoại thương, Ngoại ngữ, Kỹ thuật, Công nghệ hoặc thậm chí cả Khoa học xã hội nhân văn.

          Các em cũng có cơ hội để tìm việc ở Tân Cảng - Nhơn Trạch, mới được khánh thành cuối năm 2015. Kho bãi này là cánh tay nối dài của cảng Cát Lái, nằm cạnh sông Sâu xã Phú Thạnh, một nơi “Trên bến dưới thuyền” kề bên khu Quân sự của Bộ tư lệnh Vùng 2 Hải quân, có mối quan hệ rất tốt với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương như UBND tỉnh Đồng Nai, huyện Nhơn Trạch, Cục Hải quan Đồng Nai, Chi cục Hải quan Nhơn Trạch, Long Thành... Đây chính là bến cảng mà các em học sinh ở Long Tân, Phú Thạnh mỗi ngày đến trường THPT Nhơn Trạch bằng xe cá nhân đều đi qua.

          Tôi biết, với tình hình xã hội hiện nay, tìm được một việc làm thực không dễ, nhưng nếu các em cứ nỗ lực học giỏi, sẽ có nhiều cánh cửa rộng mở đón nhận hiền tài, những khoảng trời mới để những các em vững vàng thi thố tài năng và nhiệt tình cống hiến.

Ngọc Khánh - Tạp chí Văn nghệ Đồng Nai

 

Văn nghệ sỹ chụp hình lưu niệm với lãnh đạo Hải quan Đồng Nai - ảnh Nguyễn Văn Hòa

Bến Cảng

(Kính tặng ngành Hải quan Đồng Nai)

Vết chân chim trên nền xi măng đã lạnh

Đôi cánh mềm hòa lẫn vào vòm mây

Tiếng hót thanh, gió mang về biển

Bến cảng trưa nay hình như bỗng hao gầy

Nhưng có sao đâu, còn ăm ắp niềm tin

Những kho hàng lương tâm đang chờ đợi

Không thể mua tất cả bằng bạc tiền

Hoặc những điều sâu xa chưa nghĩ đến

 Lòng ta là con tàu, những chuyến xa vời vợi

Cảng là tình yêu bờ bến quê hương

Tiếng còi hú mở ra chân trời mới

Làn nước trong xanh bỗng hóa con đường

Bao yêu mến, gần thân, độ lượng

Những đợi chờ của đất nước từ đây

Những tinh anh cặp mắt tròn sao biển

Lừa lọc, tham lam, lật dưới ánh này

Ta lại tiễn con tàu vang tiếng sóng

Để đón về niềm hi vọng mênh mông

Tình bến cảng luôn luôn giang rộng

Một niềm tin lấp lánh tươi hồng.

Minh Hạ sáng tác

Nguồn phát hành: Tạp chí Văn nghệ Đồng Nai