Hiệp định Thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA)

Hiệp định EVFTA: Chính thức được Quốc hội phê chuẩn

​ Ngày 8/6, Quốc hội Việt Nam đã chính thức phê chuẩn hiệp định EVFTA với 457/457  số phiếu tán thành và sẽ có hiệu lực vào ngày 1/8/2020 theo quy định của Hiệp định nếu hai bên không có thỏa thuận khác về ngày hiệu lực. 

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam và Liên minh Châu Âu (EVFTA) đã được đàm phán từ năm 2012 đến năm 2015 và chính thức được ký kết ngày 30/ 6/2019 tại Hà nội, Việt Nam. Đến ngày 12/2/20, Nghị viện châu Âu (EP) đã bỏ phiếu thông qua Hiệp định này và phía EU đã gửi thông báo cho Việt Nam về việc hoàn thành các thủ tục pháp lý tương ứng để Hiệp định này có hiệu lực. 

Trong phiên họp sáng ngày 8/6, kỳ họp thứ 9, Quốc hội XIV, Nghị quyết phê chuẩn thông qua Hiệp định Thương mại tự do giữa CHXHCN Việt Nam và Liên minh Châu Âu – EVFTA đã được biểu quyết thông qua. 

Trước đó, Quốc hội đã nghe báo cáo tiếp thu, giải trình ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định EVFTA.  Các đại biểu Quốc hội cho rằng việc phê chuẩn Hiệp định là phù hợp với chủ trương, đường lối đối ngoại, hội nhập quốc tế của Đảng và Nhà nước; đồng thời đánh giá Hiệp định có chuẩn mực cao nhất hướng tới một không gian thị trường tiềm năng lớn nhất với 27 quốc gia thành viên của Liên minh Châu Âu, trong đó có nhiều quốc gia thuộc nhóm đứng đầu thế giới về thương mại, đầu tư.

Sự kiện Quốc hội Việt Nam phê chuẩn Hiệp định EVFTA được coi là sự kiện có ý nghĩa “lịch sử” trong hợp tác kinh tế, thương mại giữa hai bên. Theo quy định tại Điều 17.16 của Hiệp định EVFTA, Hiệp định sẽ có hiệu lực (i) vào ngày đầu tiên của tháng thứ hai sau tháng mà hai Bên đã thông báo cho nhau về việc hoàn thành các thủ tục pháp lý tương ứng để Hiệp định này có hiệu lực, hoặc (ii) vào một ngày khác do hai bên thỏa thuận. Như vậy, nếu hai bên không có thỏa thuận khác, Hiệp định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/8/2020. 

Theo Hiệp định, đối với xuất khẩu của Việt Nam, ngay khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 07 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đối với khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%.

Có thể thấy, đây là mức cam kết cao nhất mà một đối tác dành cho Việt Nam trong các hiệp định FTA đã được ký kết, điều này đặc biệt có ý nghĩa vì EU là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước ta. Việc Hiệp định EVFTA có hiệu lực sẽ có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong thúc đẩy hợp tác thương mại giữa Việt Nam và EU, và mở ra cơ hội cho hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu vào thị trường EU. 

Các số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam - EU đã phát triển rất nhanh chóng, đặc biệt là kim ngạch xuất khẩu.  Nếu như năm 2010 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu song phương mới chỉ đạt  17,7 tỷ USD, thì đến năm 2019 đã là 56,4 tỷ USD, tăng 38,61 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu tăng từ 11,4 tỷ USD (năm 2010)  lên tới 41,5 tỷ USD năm 2019. 

Trong 4 tháng đầu năm nay, do ảnh hưởng của dịch bệnh, tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường EU chỉ đạt 12,13 tỷ USD, giảm 10,3% so với cùng kỳ năm 2019 và chiếm 15% tổng trị giá xuất khẩu hàng hóa của cả nước trong 4 tháng/2020. 

Hiệp định EVFTA: Cơ hội mới để tiếp cận thị trường các nước thành viên EU

Ngay sau khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 07 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.

Sau gần một thập niên đán phán, đến chiều 12/2, Nghị viện châu Âu (EP) đã bỏ phiếu thông qua Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA), mở ra cơ hội mới thúc đẩy sự phát triển thương mại Việt Nam – EU cũng như mở ra nhiều cơ hội cho Việt Nam gia nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.
Theo quy định Hiệp định EVFTA sẽ có hiệu lực sau 1 tháng kể từ khi hai bên thông báo cho nhau là đã hoàn tất các thủ tục pháp lý sau khi EP phê chuẩn thủ tục cuối là Hội đồng châu Âu tán thành.
Về phía Việt Nam, EVFTA sẽ phải chờ Quốc hội nước ta phê chuẩn vào tháng 5 tới đây và Chủ tịch nước ký ban hành, lúc đó mới được coi là hoàn tất các thủ tục pháp lý. Sau một tháng, EVFTA sẽ được áp dụng trên thực tế. 
 

Nội dung chính của Hiệp định

EVFTA là một Hiệp định thế hệ mới, với phạm vi cam kết rộng và mức độ cam kết cao, cân bằng về lợi ích cho cả Việt Nam và EU, đồng thời phù hợp với các quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).   

Hiệp định gồm 17 Chương, 2 Nghị định thư và một số biên bản ghi nhớ kèm theo với các nội dung chính là: thương mại hàng hóa (gồm các quy định chung và cam kết mở cửa thị trường); quy tắc xuất xứ;  hải quan và thuận lợi hóa thương mại; các biện pháp vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch (SPS);  các rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT); Phòng vệ thương mại (TR);  thương mại dịch vụ;  đầu tư; cạnh tranh; doanh nghiệp nhà nước; mua sắm của Chính phủ; sở hữu trí tuệ; thương mại và Phát triển bền vững; hợp tác và xây dựng năng lực và các vấn đề pháp lý - thể chế.

Cam kết về Thương mại hàng hóa

Theo Hiệp định, đối với xuất khẩu của Việt Nam, ngay khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với khoảng 85,6% số dòng thuế, tương đương 70,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang EU. Sau 07 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế nhập khẩu đối với 99,2% số dòng thuế, tương đương 99,7% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Đối với khoảng 0,3% kim ngạch xuất khẩu còn lại, EU cam kết dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan với thuế nhập khẩu trong hạn ngạch là 0%.

Theo Bộ Công Thương, các cam kết cụ thể đối với một số mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam vào EU như sau:

Dệt may:  Trong vòng 5 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực, EU sẽ xóa bỏ thuế quan với 77,3% kim ngạch xuất khẩu của ta, 22,7% kim ngạch còn lại sẽ được xóa bỏ sau 7 năm.

Giày dép: EU cam kết giảm thuế xuống 0% đối với 42,1% kim ngạch xuất khẩu của ta ngay khi Hiệp định có hiệu lực. Sau 03 năm và 07 năm kể từ khi Hiệp định có hiệu lực thì tỷ lệ này sẽ lần lượt là 73,2% và 100%. 

Thủy sản (trừ cá ngừ đóng hộp và cá viên): EU sẽ xóa bỏ thuế quan đối với 86,5% kim ngạch xuất khẩu của ta trong vòng 3 năm, 90,3% trong vòng 5 năm và 100% trong vòng 7 năm. Đối với cá ngừ đóng hộp, EU dành cho ta hạn ngạch thuế quan 11.500 tấn.

Gạo: EU dành cho Việt Nam hạn ngạch 80.000 tấn gạo (gồm 30.000 tấn gạo xay xát, 20.000 tấn gạo chưa xay xát và 30.000 tấn gạo thơm). Đặc biệt, EU sẽ tự do hóa hoàn toàn đối với gạo tấm. Đối với sản phẩm từ gạo,

EU sẽ đưa thuế suất về 0% sau một lộ trình nhất định.

Đường: EU dành cho ta hạn ngạch 10.000 tấn đường trắng và 10.000 tấn sản phẩm chứa đường trên 80%.

Mật ong: EU sẽ xóa bỏ thuế ngay khi Hiệp định có hiệu lực và không áp dụng hạn ngạch thuế quan.

Ngoài ra,  Các sản phẩm khác như củ quả, rau củ quả chế biến, nước hoa quả khác, túi xách, vali, sản phẩm nhựa, sản phẩm gốm sứ thủy tinh về cơ bản sẽ được xóa bỏ thuế quan ngay khi Hiệp định có hiệu lực và không áp dụng hạn ngạch thuế quan.
Đối với các sản phẩm thuộc diện cam kết theo hạn ngạch thuế quan, EU dành cho Việt Nam hạn ngạch thuế quan 25.000 tấn tinh bột sắn (trên tổng nhập khẩu của EU là 33.000 tấn); 5.000 tấn ngô ngọt (riêng ngô bao tử sẽ không bị hạn ngạch thuế quan và được hưởng thuế suất 0% trong vòng 7 năm); 400 tấn tỏi và 350 tấn nấm. Thuế suất trong hạn ngạch của tất cả các mặt hàng thuộc diện cam kết theo hạn ngạch thuế quan của EU là 0%.

Có thể thấy, đây là mức cam kết cao nhất mà một đối tác dành cho Việt Nam trong các hiệp định FTA đã được ký kết, điều này đặc biệt có ý nghĩa vì EU là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước ta.
Các số liệu thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa giữa Việt Nam - EU đã phát triển rất nhanh chóng, đặc biệt là kim ngạch xuất khẩu.  Nếu như năm 2010 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu song phương mới chỉ đạt  17,7 tỷ USD, thì đến năm 2019 đã là 56,4 tỷ USD, tăng 38,61 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu tăng từ 11,4 tỷ USD (năm 2010)  lên tới 41,5 tỷ USD năm 2019.


Để được hưởng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định EVFTA, các doanh nghiệp Việt nam phải bảo đảm hàng hóa của mình phải đáp ứng đủ và đúng yêu cầu của Hiệp định về quy tắc xuất xứ đối với hàng hóa của mình.
Theo các cam kết kèm theo thì yêu cầu về quy tắc nguồn gốc xuất xứ cũng rất chặt chẽ,  các mặt hàng muốn được hưởng ưu đãi thuế quan thì nguyên liệu phải đáp ứng được một tỷ lệ về hàm lượng nội khối nhất định. Đây là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp Việt Nam bởi nguồn nguyên liệu cho sản xuất hàng xuất khẩu hiện nay vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu.
Bên cạnh đó, để có thể cạnh tranh và tận dụng được các cơ hội mà hiệp định mang lại hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam phải đáp ứng tiêu chuẩn của các quốc gia EU, đây là thị trường khó tính với các yêu cầu cao về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, dán nhãn, môi trường

Với Hiệp định EVFTA, Việt Nam là nước đang phát triển đầu tiên ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương có ký kết Hiệp định thương mại tư do với EU. Điều này khẳng định vai trò và vị thế địa - chính trị quan trọng của Việt Nam trong khu vực.  Hiệp định không chỉ giúp Việt Nam chúng ta có điều kiện thúc đẩy xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường mà còn là cơ hội để Việt Nam cơ cấu lại các mặt hàng xuất khẩu, tạo thế tự chủ, bớt lệ thuộc vào một số thị trường truyền thống.

Nội dung Hiệp định Thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA)) (Nguồn: Website Bộ Công Thương)

Một số thông tin cần biết về Hiệp định EVFTA

1. Một số điểm mới trong Dự thảo Nghị đinh của Chính phủ để thực thi cam kết thuế Hiệp định EVFTA

2. Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và liên minh châu Âu (EVFTA)

3. Tận dụng hiệu qua Hiệp định EVFTA: Cơ hội phát triển cho doanh nghiệp Việt Nam sau cú sốc COVID-19

4. Hiệp định EVFTA: Cột mốc trọng đại

5. Xuất khẩu sang EU tăng trưởng tích cực nhờ EVFTA

6. Hướng dẫn thực hiện Hiệp định EVFTA về phòng vệ thương mại

 

Nguồn phát hành: Website Tổng cục Hải quan